vi-VNen-US
MỘT SỐ QUY ĐỊNH MỚI DỰ KIẾN ĐƯA VÀO DỰ THẢO LUẬT BẢO VỆ, CHĂM SÓC VÀ GIÁO DỤC TRẺ EM (SỬA ĐỔI) TRÌNH TẠI KỲ HỌP THỨ 10, QUỐC HỘI KHÓA XIII
Cập nhật ngày: 21/05/2015

Dự thảo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (BVCSGDTE) (sửa đổi) đã được đưa vào Chương trình xây dựng Luật, pháp lệnh của Quốc hội. Dự kiến dự thảo Luật sẽ được trình Quốc hội vào Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII diễn ra vào tháng 10 năm 2015.

          Đến nay, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), cơ quan được Chính phủ giao chủ trì soạn thảo Luật BVCSGDTE (sửa đổi), đã hoàn thiện dự thảo Luật lần thứ 3 với nhiều quy định được sửa đổi, bổ sung.Phóng viên đã có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Đào Hồng Lan để làm rõ hơn về những quy định mới của dự thảo Luật này.

Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, xin Thứ trưởng cho biết về tiến độ xây dựng Dự thảo Luật BVCSGDTE (sửa đổi) tại thời điểm này?

Thứ trưởng Đào Hồng Lan:Thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao về việc phân công cơ quan chủ trì soạn thảo các dự án luật, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã thành lập Ban soạn thảo, Tổ biên tập dự án Luật BVCSGDTE (sửa đổi). Ban soạn thảo và Tổ biên tập dự án Luật đã có nhiều cuộc họp, hội thảo với các cơ quan liên quan để thảo luận, góp ý cho dự án Luật. Đến tháng 4 năm 2015, dự thảo Luật đã được chính thức gửi xin ý kiến các bộ, ngành, địa phương và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ để lấy ý kiến của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Theo kế hoạch, dự án Luật sẽ được hoàn thiện để trình Chính phủ trong Phiên họp tháng 6 của Chính phủ. Sau khi được các thành viên Chính phủ nhất trí, dự án Luật sẽ được trình Quốc hội vào tháng 8 năm 2015 để các Đại biểu Quốc hội xem xét, cho ý kiến cụ thể trong Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XIII.

  Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, về độ tuổi trẻ em như quy định của Luật hiện hành là dưới 16 tuổi. Trong dự thảo Luật sửa đổi tăng lên dưới 18 tuổi. Dư luận vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn về việc sửa đổi này. Quan điểm của Thứ trưởng về việc này như thế nào?

Thứ trưởng Đào Hồng Lan:Việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em trong dự thảo Luật lần này được căn cứ trên cơ sở khoa học, thực tiễn, đồng thời đảm bảo phù hợp với luật pháp quốc tế.

Thứ nhất, các nghiên cứu khoa học trong nước và ngoài nước đều chỉ ra rằng độ tuổi dưới 18 là độ tuổi chưa trưởng thành đầy đủ về thể chất, trí tuệ và tinh thần. Vì vậy, nhóm đối tượng dưới 18 tuổi cần được quan tâm bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, tạo điều kiện để phát triển toàn diện đúng hướng cả về thể chất, trí tuệ và nhân cách. Đó cũng là giải pháp phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao trong tương lai.

Thứ hai,Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em(CRC) quy định“Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó quy đinh tuổi thành niên sớm hơn”. Theo nghiên cứu của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) về luật trẻ em của 66 quốc gia thì đại đa số các quốc gia thành viên của CRC đã quy định độ tuổi trẻ em dưới 18, chỉ còn 6 nước quy định độ tuổi dưới 16, trong đó có Việt Nam.Năm 2012, Ủy ban về quyền trẻ em của Liên hợp quốc cũng đã khuyến nghị Việt Nam cần sớm sửa đổi các quy định luật pháp liên quan đến tuổi của trẻ em là dưới 18. Như vậy việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em là phù hợp với luật pháp quốc tế.

Thứ ba, việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em dưới 18 tuổi phù hợp với quy định về độ tuổi hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông, cũng như bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam về ngưỡng tuổi trưởng thành đầy đủ (chưa thành niên và thành niên) được quy định tạiHiến pháp, Bộ luật lao động, Bộ luật hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật dân sự, Bộ luật tố tụng dân sự, Luật hôn nhân và gia đình, Luật nghĩa vụ quân sự, Luật bầu cử Quốc hội, Luật bầu cử Hội đồng nhân dân, Luật thanh niên,...

Trong quá trình tổ chức tổng kết việc thực hiện Luật BVCSGDTE năm 2004 và tại các hội nghị, hội thảo góp ý cho dự thảo Luật BVCSGDTE (sửa đổi), đa số ý kiến của các thành viên Ban soạn thảo, Tổ biên tập Dự án Luật và các đại biểu đều ủng hộ việc điều chỉnh độ tuổi trẻ em là dưới 18. Theo báo cáo của 45 tỉnh, thành phốvề việc thực hiện Luật BVCSGDTE, có 38 tỉnh, thành phố đề nghị nâng tuổi trẻ em lên dưới 18 và07 tỉnh, thành phố đề nghị giữ nguyên như cũ. 12 Bộ, ngành liên quan có báo cáo tổng kết Luật BVCSGDTE đều nhất trí nâng độ tuổi trẻ em lên dưới 18. Kết quả thăm dò ý kiến trẻ em năm 2012 về những nội dung chính trong dự thảo Luật BVCSGDTE (sửa đổi), có 34.557 trẻ em ở 63 tỉnh, thành phố tham gia, trong đó 53,5% trẻ em muốn tuổi trẻ em được điều chỉnh là dưới18 tuổi.

Hiện nay, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang xin ý kiến các bộ, ngành, địa phương về dự án Luật và tiếp tục tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật BVCSGDTE (sửa đổi) và rà soát các quy định pháp luật có liên quan đến việc điều chỉnh độ tuổi của trẻ em cho phù hợp.

             Phóng viên: Tư pháp thân thiện với trẻ em là một vấn đề mới, xin Thứ trưởng cho biết thêm về nội dung này được quy định trong Dự thảo Luật như thế nào?

Thứ trưởng Đào Hồng Lan:Tư pháp thân thiện với trẻ em hay bảo vệ trẻ em trong quá trình tố tụng và xử lý vi phạm pháp luật là một nội dung mới, tiến bộ và có nội hàm khá rộng đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện và đưa lại hiệu quả tốt. Nội dung này cũng được Ủy ban về quyền trẻ em của Liên hợp quốc khuyến nghị các quốc gia áp dụng, trong đó có khuyến nghị đối với Việt Nam. Vấn đề này liên quan đến các cơ quan bảo vệ pháp luật, tư pháp và phúc lợi xã hội. Tư pháp thân thiện với trẻ em nhằm mục đích bảo vệ các quyền của trẻ em trong quá trình tư pháp (được có ý kiến, bí mật riêng tư, được trợ giúp), tránh việc gây tổn hại thêm cho trẻ em.

Tư pháp thân thiện với trẻ em trong dự thảo Luật bao gồm các quy định mang tính nguyên tắc và định hướng cho việc sửa đổi, bổ sung các biện pháp áp dụng với trẻ em của hệ thống pháp luật cả về hình sự, dân sự và xử lý vi phạm hành chính.Mọi trẻ em đều được đối xử công bằng, theo các nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng ý kiến của trẻ em và vì lợi ích tốt nhất cho trẻ em; được bảo vệ đầy đủ các quyền trẻ em trong tất cả các quá trình tố tụng dân sự, hình sự và xử lý vi phạm pháp luật về hành chính; được tự do bày tỏ ý kiến, nguyện vọng riêng; được hỗ trợ trong quá trình tố tụng; được luật sư đại diện và hỗ trợ pháp lý miễn phí; được bảo vệ quyền riêng tư.

Cơ quan tiến hành tố tụng phải bảo đảm tôn trọng quyền trẻ em trong suốt quá trình tố tụng, áp dụng các biện pháp cần thiết và thích hợp theo luật định để bảo vệ nhân phẩm, danh dự, an toàn, tài sản và các quyền; lợi ích hợp pháp của trẻ em. Khi áp dụng các biện pháp tư pháp bổ sung cho trẻ em là người bị hại, trẻ em là người làm chứng trong quá trình tố tụng hình sự, cơ quan tố tụng phải thực hiện các biện pháp nghiệp vụ phù hợp với mức độ phát triển tâm lý, sinh lý của trẻ em để hạn chế sự tổn hại của trẻ em trong quá trình phát hiện, điều tra, truy tố và xét xử. Tương tự, khi áp dụng các biện pháp tư pháp bổ sung cho trẻ em vi phạm pháp luật, cơ quan có thẩm quyền phải cân nhắc độ tuổi, mức độ trưởng thành, khả năng hiểu biết về hậu quả hành vi của trẻ em, hoàn cảnh gia đình, tình trạng cá nhân của trẻ em; hướng đến mục đích giáo dục trẻ em và áp dụng các biện pháp để bảo vệ danh dự, nhân phẩm và tránh gây tổn hại cho trẻ em. Hình phạt tù á p dụng với trẻ em chỉ là biện pháp xử lý cuối cùngphù hợp.

Dự thảo Luật cũng quy định các nhiệm vụ của nhân viên công tác xã hội bảo vệ trẻ em trong quá trình tố tụng dân sự, hình sự và xử lý vi phạm pháp luật đối với trẻ em.

           Phóng viên: Quyền tham gia của trẻ em là một chế định mới của Hiến pháp năm 2013. Xin Thứ trưởng cho biết việc cụ thể hóa quyền này trong Dự thảo Luật như thế nào?

Thứ trưởng Đào Hồng Lan:Quyền tham gia của trẻ em đã được quy định trong Luật BVCSGDTE năm 2004, nhưng chưa cụ thể và chưa rõ các giải pháp, biện pháp, phân công trách nhiệm, điều kiện bảo đảm thực hiện. Trên thực tế, quyền tham gia của trẻ em chưa được nhận thức đầy đủ cho nên hạn chế trong triển khai thực hiện. Thực hiện các quyền tham gia của trẻ em sẽ góp phần tạo nên một xã hội dân chủ, công bằng và quan trọng hơn sẽ phát huy được tối đa các tiềm năng của mỗi trẻ em, mỗi công dân. Hiến pháp năm 2013 đã quy định “trẻ em được tham gia vào các vấn đề về trẻ em” (khoản 1, Điều 37) - Như vậy, quyền tham gia của trẻ em đã được khẳng định trong văn kiện chính trị - pháp lý cao nhất của quốc gia, đồng thời là cơ sở quan trọng để hoàn thiện nhóm quyền này trong dự thảo Luật.

Dự thảo Luật sẽ quy định việc bảo đảm quyền tham gia của trẻ em, thúc đẩy sự phát triển và tham gia của trẻ em trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội.Nguyên tắc bảo đảm các quyền tham gia của trẻ là phải tuân thủ pháp luật, không xâm phạm quyền, lợi ích của người khác, vì lợi ích tốt nhất của trẻ em, phù hợp với lứa tuổi, sự phát triển của trẻ em; hoàn toàn tự nguyện; tạo cơ hội bình đẳng cho mọi trẻ em tham gia; tạo môi trường an toàn, thân thiện và khuyến khích trẻ em tham gia một cách chủ động.

Trẻ em được tham gia vào quá trình ra các quyết định có liên quan đến trẻ em trong gia đình, nhà trường và xã hội; trong xây dựng pháp luật, chính sách, chiến lược, kế hoạch, chương trình có liên quan đến trẻ em; hoạt động sự nghiệp, dịch vụ dành cho trẻ em hoặc trẻ em được hưởng lợi; quyết định liên quan đến cá nhân trẻ em trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, bảo vệ và sự phát triển của trẻ em.

Hình thức tham gia của trẻ em bao gồm: hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; các tổ chức xã hội vì trẻ em; các tổ chức, câu lạc bộ; các diễn đàn, sự kiện, hội nghị, hội thảo, hội thi của trẻ em hoặc trẻ em được mời tham dự; các phương tiện truyền thông đại chúng, truyền thông xã hội và hoạt động nghiên cứu, điều tra, thu thập, lấy ý kiến của trẻ em.

             Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, để công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em đạt hiệu quả cao, rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ, ngành. Xin Thứ trưởng đánh giá khái quát về sự phối hợp liên ngành về công tác trẻ em hiện nay và định hướng quy định trong Dự thảo Luật sửa đổi lần này.

              Thứ trưởng Đào Hồng Lan:Công tác BVCSGDTEtrẻ em và thực hiện quyền trẻ em liên quan đến nhiều bộ, ngành và tổ chức.Mỗi bộ, ngành đều có chức năng nhiệm vụ cụ thể. Do vậy quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình các bộ, ngành cần có sự phối hợp chặt chẽ với nhau. Tuy nhiên, trong thực tế việc phối hợp còn nhiều hạn chế như sự phối hợp trong theo dõi, đánh giá, xây dựng cơ sở dữ liệu về trẻ em, chia sẻ thông tin, báo cáo tình hình thực hiện, xây dựng luật pháp, chính sách, việc hỗ trợ, can thiệp trong các vụ việc vi phạm quyền trẻ em... chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý về tính kịp thời và độ tin cậy. Do vậy, cần thiết phải quy định cơ chế phối hợp liên ngành trong việc chỉ đạo điều hành, phối hợp hoạt động, để thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ BVCSGDTE; quy định việc hình thành tổ chức phối hợp liên ngành ở cấp trung ương và địa phương để phối hợp chỉ đạo hoạt động tốt hơn. Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cũng đã có kiến nghị về vấn đề này vào năm 2011; trong Quyết định số 1555/QĐ-TTg ngày 17/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2012 - 2020 cũng đã đề cập đến vấn đề này.

Dự thảo Luật BVCSGDTE (sửa đổi) dành một điều quy định về cơ chế phối hợp liên ngànhđể chỉ đạo, phối hợp, đôn đốc giải quyết các vấn đề về trẻ em, thực hiện cácquyền trẻ em giữa các thành viên Chính phủ, các bộ, ngành; giữa Chính phủ với Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, các tổ chức xã hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp.

Xin cảm ơn Thứ trưởng!