vi-VNen-US
Giáo dục con bằng những nguyên tắc tích cực
Cập nhật ngày: 22/12/2017

Từ xưa đến nay, việc dạy dỗ con cái của cha mẹ là trách nhiệm lớn và vô cùng cần thiết. Để vừa là cha mẹ, vừa là bảo mẫu, vừa là người bạn và cũng là người dẫn đường sáng suốt cho con, các bậc cha mẹ nên áp dụng một số nguyên tắc sau đây.

 Cần biết nuôi dưỡng mối quan hệ giữa mình và con cái

 
Cổ nhân có câu: “Biết lắng nghe người khác nói mới là người diễn đạt giỏi”. Còn đối với các ông bố, bà mẹ: “Biết lắng nghe con nói mới là người thông minh”. Nhiều phụ huynh luôn than phiền, lo lắng về mối quan hệ giữa mình và con cái phát triển không thuận lợi, đó là do họ không hiểu trẻ, không biết chúng đang suy nghĩ gì. Để hóa giải, cha mẹ cần quan tâm, lắng nghe những điều mà trẻ tâm sự với mình. Đối với họ không có gì là to tát, nhưng với trẻ có thể đó là nỗi lo, sự sợ hãi, thất vọng mà chúng đang phải đối diện và muốn tìm lối thoát. Hãy giúp con giải tỏa và trở thành chỗ dựa tin cậy của con. Lúc đó, quan hệ giữa bố mẹ và con cái sẽ trở nên tốt đẹp hơn nhiều.
 
Tạo cho trẻ có cảm giác được tham gia
 
Các trường tiểu học, trung học ở Anh, Mỹ thường phổ biến cách giáo dục “mở cửa” và khuyên phụ huynh làm theo. Biện pháp đó là để cho trẻ tự sắp xếp tiến độ, cách học tập, những việc cần làm trong ngày của mình mà thầy cô và cha mẹ không tham gia. Tuy nhiên, với trẻ còn nhỏ, không thể hoàn toàn phó mặc cho trẻ muốn làm gì thì làm. Người lớn cần xem xét, căn cứ vào các phương án trẻ đưa ra rồi cùng thống nhất để trẻ là người chọn cuối cùng. Qua đó, rèn luyện tính chủ động và tích cực cho trẻ. Bởi trẻ hành động như thế nào do chúng tự quyết và tự chịu trách nhiệm với những gì chúng làm, chúng sẽ có những đánh giá khách quan với yêu cầu của bản thân và nhanh chóng thực hiện, không chây ỳ, thắc mắc, phàn nàn, đổ lỗi.   
 
Đối diện và chuyển hóa yêu cầu của con thành điều kiện trao đổi
 
Tại một số nơi công cộng như rạp chiếu phim, siêu thị, công viên... có thể bắt gặp những đứa trẻ vòi vĩnh, khóc lóc đòi cha mẹ đáp ứng những nhu cầu như: mua đồ chơi, ăn vặt... Nếu ở nhà, cha mẹ sẽ phạt con hoặc cấm đoán, nhưng ở nơi có hàng bao nhiêu con mắt nhìn vào, cha mẹ thường khó xử. Khi trẻ mới đòi họ luôn mồm từ chối, nhưng cuối cùng, do lo ngại ảnh hưởng đến người xung quanh, họ đã đáp ứng yêu cầu của con để chúng yên đi.
 
Ở vào tình huống này, cha mẹ thường có hai thái cực. Một là có thể mắng: “Con không được phép ăn đồ vặt !” – đó là cách dọa dẫm, cảnh cáo trẻ. Cách thứ  hai là nói với con: “Lát nữa về nhà, mẹ (cha) sẽ mua cho con ăn!” – đây là cách đáp ứng yêu cầu của trẻ nhưng có điều kiện. Cách thứ nhất tuy làm trẻ tạm thời không đòi hỏi nữa, nhưng chỉ được một lát trẻ lại đòi như cũ. Còn cách thứ hai là kìm nén yêu cầu của chúng bằng điều kiện cao hơn, như vậy, trẻ sẽ không thấy ấm ức và người lớn cũng đạt được mục đích của mình. Đó chính là cách đối diện và chuyển hóa yêu cầu của con thành điều kiện trao đổi mà cha mẹ nên áp dụng.
 
Hãy để trẻ suy nghĩ về lí do không được
 
Trẻ mới lớn thường có nhiều nhu cầu muốn được cha mẹ đáp ứng như: đi chơi xa với chúng bạn, mua quần áo mới, học lớp tiếng Anh nâng cao mà học phí đắt đỏ vượt quá khả năng tài chính của cha mẹ... Cha mẹ có thể giải thích rõ cho trẻ một cách thuyết phục lí do tại sao mình không đáp ứng, cho đến khi trẻ hiểu. Nhưng cũng có trường hợp chẳng cần giải thích nhiều, chỉ cần nói đơn giản là “Không được!” để từ chối yêu cầu của trẻ mà không kèm theo lí do nào. Trẻ sẽ ấn tượng sâu sắc về điều này và tự chúng phải suy nghĩ là tại sao cha mẹ lại nhất quyết từ chối yêu cầu, có lẽ yêu cầu đó không đúng, không thỏa đáng... Sự gợi mở suy nghĩ cho trẻ như vậy còn thể hiện quyền uy của bố mẹ, khiến cho trẻ kính trọng. 


Cha mẹ cần tạo cho trẻ có cảm giác được tham gia. Ảnh: KT
 
Không nên phủ định những ý kiến của trẻ
 
Trẻ con thường không muốn cha mẹ phủ định luôn những ý kiến chúng nêu ra về một vấn đề nào đó, mà chúng muốn cha mẹ chấp nhận (dù chỉ một phần những gì chúng nói). Do đó, nếu bị mắng phủ đầu là đừng có “trứng khôn hơn vịt”, hay “trẻ con biết gì mà nói”..., trẻ sẽ bị ức chế và đối lập ngay với cha mẹ. Nếu cha mẹ biết cách khẳng định những ý kiến, lời nói của trẻ (có thể là chưa đúng đắn lắm so với suy nghĩ của người lớn) kiểu như: “Ý của con cũng được, để cha mẹ nghiên cứu xem có nên áp dụng không”, “Ồ sáng kiến hay đấy, ta thử làm theo nhé”... thì trẻ sẽ cảm thấy được tôn trọng và sẽ nghe theo lời cha mẹ. 
 
Hành động đi đôi với lời nói
 
Có những bậc cha mẹ luôn nói mình quan tâm đến con qua việc thúc giục con làm việc, học hành nhưng lại không bao giờ ngồi cùng con chỉ bảo cho con tận tình trong việc học bài, làm thủ công, dạy con việc nhà... Họ cũng khuyên con nên hiếu đễ với ông bà, cha mẹ, nhưng bản thân lại luôn có những lời nói, việc làm trái ngược với đấng sinh thành. Như vậy, lời nói của cha mẹ với con sẽ không hề có hiệu quả giáo dục. Cha mẹ cần là tấm gương cho con noi theo, quan tâm tới con bằng lời nói, việc làm cụ thể, bởi mọi cử chỉ, hành động, cách ứng xử của họ đều được trẻ quan sát và học tập. 
 
Đừng làm thay con và đôi khi người mẹ cần cách ly khỏi con cái 
 
Thời nào cũng vậy, người mẹ là người gần gũi và có thời gian chăm sóc con cái thường xuyên hơn người cha. Dân gian có câu “Phúc đức tại mẫu”, “Con hư tại mẹ”...,  chính bởi vì trẻ luôn ở cạnh mẹ dễ hình thành cá tính tùy hứng, theo cách giáo dục của từng bà mẹ.
 
Vì thương con, nhiều bà mẹ làm thay con mọi việc, có những đứa trẻ chỉ biết ăn, ngủ, học, không hề động chân, động tay tới việc gì. Chúng coi mình là người chủ và các bà mẹ chỉ làm “Ô sin” cho chúng. Các nhà tâm lí giáo dục khuyên các mẹ đừng bao giờ hành động như vậy. Để nâng cao vị trí của mình, các mẹ cần dạy con làm việc nhà từ nhỏ và biết quan tâm tới mọi người trong gia đình. Khi con đã lớn (ở tuổi vị thành niên), thỉnh thoảng các mẹ cần sống tách xa trẻ (đi công tác, đi du lịch...), để trẻ ở với bố một thời gian. Đây là cách cắt đứt sự dựa dẫm của trẻ vào mẹ, dành cho con khoảng thời gian riêng để chúng sống tự lập và tự phải biết điều chỉnh sao cho phù hợp. Tất nhiên, các mẹ sẽ lo âu, nhưng cần phải dứt khoát và biết kiềm chế tình cảm của mình.Vài lần như thế sẽ giúp trẻ tưởng thành hơn.  
Theo giadinhvatreem